Archief | Ruimtevaart RSS feed voor deze sectie

Maandag 25 maart 2013: de Amerikaanse astronaut Jim Lovell wordt 85 jaar!

25 mrt

Vandaag, maandag 25 maart 2013, wordt de op 25 maart 1928 in Cleveland geboren Amerikaanse astronaut Jim Lovell 85 jaar! Proficiat!
Lovell was gezagvoerder van Apollo 13, de maanmissie die verfilmd werd in de gelijknamige film van Ron Howard uit 1995 waarin de rol van Lovell gespeeld werd door Tom Hanks.
Het was ook Lovell die de historische woorden “Houston, we’ve had a problem” uitsprak.

Apollo 13

Apollo 13

Lovell is ook één van de drie mensen die aan twee maanreizen meedeed. De eerste keer in 1968 met Apollo 8, één van de testvluchten met het oog op de maanlanding, die de eerste bemande missie werd die in een baan om de maan werd gebracht. Tijdens deze vlucht was Lovell samen met zijn mede-bemanningsleden Frank Borman en William Anders de eerste mens die de achterkant van de maan zag.

Apollo 8

Apollo 8

Met Frank Borman had Lovell in december 1965 al 14 dagen in een baan om de aarde doorgebracht aan boord van Gemini 7. Daarbij hadden ze voor het eerst een koppeling uitgevoerd met een ander bemand ruimtetuig, de Gemini 6A, waardoor er voor het eerst in de geschiedenis vier mensen tegelijk in de ruimte waren.

Gemini 7

Gemini 7

In november 1966 zat Lovell samen met Buzz Aldrin -die in 1969 de tweede mens op de maan zou worden- aan boord van Gemini 12, de laatste bemande vlucht van het Geminiprogramma van de NASA, tijdens dewelke de techniek van een ruimtewandeling werd verbeterd.

Gemini 12

Gemini 12

De andere twee astronauten die twee maanreizen ondernamen zijn John Young en Eugene Cernan. Young landde in juli 1972 met Apollo 16 op de maan, Cernan met Apollo 17 in december 1972. Lovell zat ook in de backup-crew voor Apollo 11 -die van de eerste maandlanding- en door de problemen met Apollo 13 is Jim Lovell de enige van die drie die nooit op de maan wandelde maar werd hij wel recordhouder als de mens die het verste van de aarde verwijderd is geweest: 401.056 kilometer.

In de film “Apollo 13” is Lovell aan het einde te zien als de kapitein van de USS Iwo Jima, het schip dat de drie astronauten na hun landing in de Stille Oceaan aan boord nam. Lovell geeft Tom Hanks, die dus de rol van Lovell speelt, een hand als hij aan boord komt van het schip.
Op de maan is een kleine krater naar Lovell genoemd.

Jim Lovell

Jim Lovell

Een overzicht van de nog levende astronauten die op de maan wandelden, naar de maan vlogen of hun maanvlucht net misten:

  • Frank Borman (85). Vloog met de testvlucht Apollo 8 naar de maan.
  • Jim Lovell (85). Met Apollo 8 naar de maan gevolgen als testvlucht, behoorde tot de backup-crew van Apollo 11 en kon met Apollo 13 niet landen op de maan.
  • Richard F. Gordon, Jr. (83). Piloot van de Commando Module van Apollo 12.
  • Buzz Aldrin (83). Met Apollo 11 de tweede mens op de maan.
  • Thomas Stafford (82). Met Apollo 10 als testvlucht naar de maan gevlogen.
  • Edgar Mitchell (82). Met Apollo 14 de zesde mens op de maan.
  • John Young (82). Met Apollo 10 naar de maan gevolgen als testvlucht en was met Apollo 16 de negende mens op de maan.
  • Michael  Collins (82). Piloot van de Commando Module van Apollo 11.
  • Vance D. Brand (81). In de backup crew van Apollo 15 was hij piloot van de Commando Module. Hij had moeten meevliegen met Apollo 18 maar die missie werd afgelast.
  • Alfred Worden (81). Piloot van de Commando Module van Apollo 15.
  • Alan Bean (81). Was met Apollo 12 de vierde mens op de maan.
  • David Scott (80). Met testvlucht Apollo 9 bleef hij in een baan rond de aarde maar met Apollo 15 was hij de zevende mens op de maan.
  • Joe Engle (80). Behoorde tot de backup crew van Apollo 14. Hij had op de maan moeten landen met Apollo 17, maar toen bekend werd dat dit de laatste Apollovlucht zou worden drongen wetenschappers erop aan dat de geoloog Harrison Schmitt zou meegaan in plaats van Joe Engle.
  • William Anders (79). Vloog met de testvlucht Apollo 8 naar de maan en was in de backup crew van Apollo 11 piloot van de Commando Module.
  • Fred Haise (79). Behoorde tot de backup crew van Apollo 11 en kon met Apollo 13 niet landen op de maan.
  • Eugene Cernan (79). Vloog met de testvlucht Apollo 10 naar de maan en was met Apollo 17 de elfde mens op de maan en verliet er als voorlopig laatste mens de maan.
  • Harrison Schmitt (77). Verving bij Apollo 17 als geoloog Joe Engle en was de twaalfde mens op de maan.
  • Charles Duke (77). Was met Apollo 16 de tiende en jongste mens op de maan.
  • Ken Mattingly (77). Was voorzien als piloot van de Commando Module van Apollo 13 maar werd vervangen door John L. Swigert. Bij Apollo 16 was hij de piloot van de Commando Module.

Woensdag 13 februari 2013: vandaag wordt de Amerikaanse testpiloot Charles “Chuck” Yeager 90 jaar!

13 feb

Vandaag, woensdag 13 februari 2013, wordt de op 13 februari 1923 in Myra, West Virginia, geboren Amerikaanse gevechtspiloot en testpiloot Charles “Chuck” Yeager 90 jaar! Proficiat!
Yeager is beroemd geworden omdat hij de eerste persoon is van wie vaststaat, dat hij door de geluidsmuur vloog. Hij deed dit op 14 oktober 1947 in een Bell X-1 vliegtuig dat hij “Glamorous Glennis” noemde naar zijn vrouw Glennis Dickhouse met wie hij in 1945 was getrouwd. Zij overleed aan kanker in 1990. In 2003 trouwde Chuck Yeager met Victoria Scott D’Angelo. Het paar leeft tegenwoordig in Penn Valley, Californië.
Chuck Yeager oud portret

Chuck Yeager toen

ChuckYeager

Chuck Yeager nu

Yeager in front of the Bell X-1Chuck Yeager voor de Bell X-1

In the film “The Right Stuff” uit 1983 kon je al zien hoe Yeager de geluidsmuur doorbrak:

Dinsdag 21 oktober 2008: vannacht gaat India naar de maan

21 okt

Vannacht lanceert de Indian Space Research Organization (ISRO) vanop Satish Dhawan Space Centre (SDSC) in Sriharikota in Andhra Pradesh met het Polar Satellite Launch Vehicle de Chandrayaan I, de eerste onbemande maanmissie van India. Binnen twee en een halve week moet Chandrayaan I – Chandrayaan betekent “Reis naar de Maan” in het Hindi – in een baan om de maan komen.

Over een periode van twee jaar zal Chandrayaan I een kaart maken met de chemische eigenschappen van de maan en een 3-dimensionale topografische kaart. Vooral de polen zullen van dichtbij onderzocht worden, op zoek naar sporen van ijs.

 

Chandrayaan I Chandrayaan I

 

Polar Satellite Launch Vehicle Polar Satellite Launch Vehicle

 

Iets meer dan een jaar geleden vertrok op 14 september al de Japanse maanverkenner “SELENE" (SELenological and ENgineering Explorer) en op 24 oktober van vorig jaar lanceerde China haar maansonde Chang’e 1.

Woensdag 1 oktober 2008: 50 jaar geleden werd de NASA opgericht

1 okt

NASA 50 jaar

Vandaag, woensdag 1 oktober 2008, is het precies 50 jaar geleden dat de NASA, de National Aeronautics and Space Administration, werd opgericht. De NASA is een federale organisatie in de Verenigde Staten die verantwoordelijk is voor het Amerikaanse ruimtevaartprogramma.

De lancering van Spoetnik 1 door de de Sovjet-Unie op 4 oktober 1957 kwam als een volslagen verrassing voor de Amerikanen. Toen een maand later ook nog eens Spoetnik 2 met aan boord het hondje Laika werd gelanceerd was de maat vol. De eerste Amerikaanse lancering van een raket was een regelrechte flop. De raket steeg amper 30 cm van het platform op waarna ze ontplofte.

President Dwight D. Eisenhower zag in dat er een nationaal ruimtevaartagentschap nodig was om zulke blunders te voorkomen en vormde daarom op 1 oktober 1958 de NACA of National Advisory Committee for Aeronautics – het op 3 maart 1915 opgericht adviesorgaan om onderzoek en ontwikkelingen op het gebied van luchtvaart te bevorderen – om tot NASA. Ook werden er onderzoeksinstituten aan toegevoegd.

Al gauw werd NASA uitgebreid met nog een aantal bestaande onderzoeksinstituten waaronder het Army Ballistic Missile Agency in Huntsvillen, Alabama, waar het team van Wernher von Braun werkte aan de ontwikkeling van grote raketten.

Wernher von Braun werd in 1912 geboren in Wirsitz in Posen dat toen nog deel uitmaakte van het Duitse Rijk. Toen Wirsitz in 1920 volgens het Verdrag van Versailles aan Polen werd toebedeeld verhuisde zijn familie naar Duitsland. Als kind geraakte von Braun geïnteresseerd in raketten na het lezen van “Die Rakete zu den Planetenräumen” van Hermann Oberth, de man wiens doctoraat over rakettechnologie in 1922 werd verworpen als zijnde onrealistisch. Later werd von Braun lid van de Verein für Raumschiffahrt aan de Technische Universiteit van Berlijn, waar hij assistent werd van Oberth bij proeven met raketmotoren die op vloeibare brandstof liepen.

Von Braun werkte aan zijn proefschrift toen de Nazi’s de macht in Duitsland overnamen. Generaal Majoor Walter Dornberger, een artillerist uit het Duitse leger regelde financiering voor geheim militair onderzoek door Von Braun. Dornberger deelde hem in bij zijn team van 80 man te Kummersdorf, 80 km ten zuiden van Berlijn. Eind 1934 had Von Braun‘s groep met succes twee raketten gelanceerd die een hoogte bereikten van meer dan 2,4 kilometer. Omdat Dornberger in Kummersdorf niet kon uitbreiden verhuisde de raketgroep naar Peenemünde aan de Oostzee. Om zijn carrière zeker te stellen werd Von Braun in 1937 lid van de N.S.D.A.P. en in 1940 zelfs lid van de SS met de rang van Sturmbannführer.

In Peenemünde ontwikkelde de groep rond Von Braun de langeafstandsraket A-4 en een supersonische antivliegtuigraket, die Wasserfall werd genoemd.

In 1943 besloot Adolf Hitler de A-4 te gebruiken als vergeldingswapen ("V" van Vergeltungswaffe). De groep moest een raket ontwikkelen om Londen te treffen. Veertien maanden nadat Hitler opdracht gaf tot de productie werd op 7 september 1944 de eerste militaire A-4 gelanceerd richting Engeland. Vanaf dat moment heette de raket V2, Vergeltungswaffe-2, een naam die door Reichsführer SS Heinrich Himmler was bedacht. Toen de eerste V2 Londen trof zei Von Braun tegen zijn collega’s: “De raket werkte perfect, hoewel de besturing problemen gaf”.

Tegen het einde van de oorlog in 1945 bevond Von Braun zich met zijn team van ingenieurs in Beieren. Hij werd daar bewaakt door de SS, omdat de Nazi’s bang waren dat hij zou overlopen naar de geallieerden. Von Braun vroeg zijn groep aan wie zij zich wilden overgeven. De meeste geleerden waren bang voor de Russen. Door de Fransen zouden ze als slaven worden behandeld en de Britten hadden niet genoeg geld voor een raketprogramma. Alleen de Amerikanen bleven zo over.

Von Braun gaf zich met zijn overgebleven team van ingenieurs – een groot deel van zijn ingenieurs was in handen gevallen van de Russische troepen – over aan de Amerikanen en werd in het geheim naar Amerika gebracht, samen met veel materiaal waaronder 300 treinwagons met raketonderdelen en bouwtekeningen.

De groep werd onder bewaking ondergebracht in Fort Bliss, Texas. In Texas en later in Huntsville, Alabama, gingen Von Braun, Walter Dornberger en 126 andere Duitse ingenieurs verder met hun onderzoek en ontwikkeling van rakettechnologie. Binnen een paar jaar werd Huntsville het raketcentrum van Amerika. Eindelijk kon Von Braun zich buigen over een groot raketproject. Duizenden Amerikanen zouden nu onder zijn leiding werken aan de Redstone raket, een afgeleide van de V2.

Door dit project burgerde hij zich beter in. Hij had nog steeds een Duits accent, maar kon al veel Amerikaanse woorden. Hij droeg geen leren jassen meer en had een gezin gesticht. Drie jaar voor zijn aankomst in Huntsville was hij namelijk getrouwd met Maria, zijn achttien jaar oude nichtje. Zijn tweede dochtertje en zijn zoontje werden in Huntsville geboren.

De inspanningen van Von Braun om een echte Amerikaan te worden werden beloond. In 1955 werd hij Amerikaans staatsburger.

Von Brauns team ontwikkelde toen de Jupiter-C, een aangepaste Redstone raket. Het was deze Jupiter-C die op 31 januari 1958 met succes de Explorer 1, de eerste Amerikaanse satelliet, in een baan om de aarde bracht. Dit evenement stond aan de wieg van het Amerikaanse ruimtevaartprogramma.

Door dit succes werd Von Braun twee jaar later in juli 1960 de eerste directeur en (mede) de geestelijk vader van de Saturnus V-raket die uiteindelijk de doorslag zou geven in het Amerikaans succes in de wedloop naar de maan. De Russen hadden weliswaar een soortgelijke raket, de N1, maar doordat zijn ontwerper, Sergej Koroljov, in het midden van de ruimterace stierf en zijn opvolger, Vasili Mishin, de expertise miste om het ontwerpbureau dat voor de ontwikkeling van de raket zorgdroeg, goed te besturen, kwam er van een succesvolle afronding van het project weinig terecht.

Von Braun heeft zich nooit hoeven te verantwoorden voor zijn daden in nazi-Duitsland, hoewel hij wel degelijk op de hoogte zou zijn geweest van de misstanden in de werkkampen waaronder concentratiekamp Dora (Mittelwerke) waar de slaven zaten die de twee tunnels van anderhalve kilometer lang hadden gemaakt. Maar de Amerikanen "vergaten" Von Brauns verleden, omdat ze anders geen rakettechnologie zouden krijgen. Von Braun overleed op 16 juni 1977. Hermann Oberth, zijn voorbeeld en leermeester, werd 95 jaar en overleed op 28 december 1989.

 

Na die eerste geslaagde lancering in 1958 begon de NASA aan haar eerste grote project, het Mercury programma dat tot doel had de eerste Amerikanen in de ruimte te brengen. Dit lukte niet want de Sovjet-Unie was de Verenigde Staten opnieuw voor met het Vostokprogramma. De Russen lanceerden Joeri Gagarin, als eerste mens, in een baan rond de aarde op 12 april 1961. Op 5 mei 1961 lanceerden de Amerikanen hun eerste astronaut, Alan Shepard. Die vlucht duurde echter slechts 15 min. en 18 sec., aangezien de raket niet in staat was de Mercurycapsule in een baan om de aarde te brengen. Op 20 februari 1962 werd John Glenn de eerste Amerikaan in een baan om de aarde.

Op 12 september 1962 nam president John F. Kennedy het initiatief. In een beroemde speech, gehouden aan de Rice University, in Houston, Texas, kondigde hij aan “dat Amerika een man op de maan moest zetten vóór 1970” ("First, I believe that this nation should commit itself to achieving the goal, before this decade is out, of landing a man on the Moon and returning him back safely to the earth”). De wereld stond versteld. Een reis naar de maan zou vele malen moeilijker en gevaarlijker zijn dan een vlucht rond de aarde. Men wist niet eens zeker of een mens wel zo lang in de ruimte in leven kon blijven.

Nadat het eenvoudiger Mercury programma was afgesloten, werd begonnen met het Gemini project. Ruimtewandelingen, koppelingen met ruimtetuigen die eerder waren gelanceerd, de effecten van langdurige gewichteloosheid op het lichaam, kortom, allerlei zaken die bij een reis naar de maan om de hoek komen kijken, passeerden tijdens dit project de revue en werden uit en te na beproefd. De ervaring die hiermee werd opgedaan was cruciaal om het volgende ruimteschip te kunnen bouwen, de Apollo.

Tot Apollo was Amerika weliswaar altijd tweede geweest, maar er waren nooit ernstige ongelukken gebeurd. Dit veranderde op 27 januari 1967, toen tijdens een test op de grond in de capsule van Apollo 1 brand uitbrak, en alle drie de astronauten, Virgil Grissom, Ed White en Roger Chaffee, omkwamen. Het ongeluk schokte Amerika. Er werd een onderzoek ingesteld om herhaling te voorkomen. Uit het onderzoek kwam naar voren dat een combinatie van het gebruik van zuivere zuurstof en kortsluiting door slordig afgewerkte elektriciteitsbedrading tot dit drama hadden geleid. Later zouden nog 14 astronauten om het leven komen, zeven bij de ontploffing van Space Shuttle Challenger op 28 januari 1986 en nog eens zeven toen de Space Shuttle Columbia op 1 februari 2003 door een beschadiging aan het hitteschild in stukken brak bij het binnekomen van de dampkring.

Maar aan stopzetting van het ruimtevaartprogramma werd na de ramp met Apollo 1 niet gedacht. Amerika moest zich nog steeds bewijzen tegenover de Sovjet-Unie, en de doelstelling van de toen inmiddels overleden president Kennedy moest nagekomen worden. Maar het ongeluk was niet voor niets geweest. NASA trok haar lessen hieruit en zorgde voor een beter en veiliger werkomgeving voor haar astronauten.

NASA kon in december 1968 voor het eerst echt triomferen over de Sovjet-Unie met de Apollo 8 – missie, toen mensen voor het eerst rond de maan vlogen. Na nog enkele geslaagde bemande testvluchten met Apollo 9 en 10, kon de NASA als eerste en vóór 1970, in overeenstemming met de wens van Kennedy, op 21 juli 1969 met de Apollo 11, een man op de maan zetten.

Na Apollo 11 kwamen er nog 5 andere succesvolle maanlandingen met de Apollo 12, 14, 15, 16 en 17. Apollo 13 bleek hierop de uitzondering, toen tijdens de heenreis, een zuurstoftank in het servicegedeelte van het ruimtevaartuig ontplofte, en de bemanning met behulp van de motor van de maanlander (LEM) naar de aarde moest zien terug te keren. De astronauten overleefden de missie.

Na het Apollo programma werd de geldkraan dichtgedraaid. Behalve de vier vluchten in het kader van het Skylab- en het Apollo-Soyuz Test Project, vonden geen bemande vluchten meer plaats.

Maar NASA boekte nog grote wetenschappelijke successen met onbemande ruimtevaartuigen zoals de Pioneer 10 en 11, de eerste missies naar Jupiter en Saturnus, en vooral de Voyagers, die naast Jupiter en Saturnus, ook Uranus en Neptunus bezochten, en de Vikings, naar Mars.

Uiteindelijk begon men aan de ontwikkeling van de Space Shuttle. Het ruimteveer zou, doordat het vele malen hergebruikt kon worden omdat het kon landen als een vliegtuig, een revolutionaire ommekeer teweeg brengen voor wat betreft het kostenaspect, dat, vooral bij bemande ruimtevaart, aanzienlijk is. Tevens zou de ruimtevaart met de introductie van het ruimteveer, naast goedkoper, ook een alledaagse aangelegenheid moeten worden.

De ontwikkeling van zo’n ingewikkeld ruimtetuig, vergde opnieuw een reusachtig kapitaal, dat nooit door het congres goedgekeurd zou worden. Daarom ging NASA samenwerken met de Amerikaanse luchtmacht om de ontwikkelingskosten te delen. De luchtmacht zou in ruil hiervoor ook gebruik kunnen maken van de Space Shuttle voor de lancering van militaire satellieten en voor andere strategische doeleinden.

Na jaren van ontwikkeling en testen werd op 12 april 1981 ‘s werelds eerste herbruikbare ruimteschip, Space Shuttle Columbia, gelanceerd.

De kosten van het project bleken echter veel te laag te zijn ingeschat. Bovendien bleven de resultaten achter bij de verwachtingen. De Space Shuttle zou per kilogram nuttige lading vijftien keer zo goedkoop zijn als de Saturnus-raketten, waarmee de Apollo-vluchten waren uitgevoerd. In werkelijkheid bleek de Space Shuttle drie keer zo duur. Het ruimteveer zou na landing binnen twee weken weer klaar zijn voor lancering. In de praktijk bleek dat drie tot zes maanden te zijn.

Tot overmaat van ramp gingen zoals reeds gezegd twee Space Shuttles op een tragische manier verloren.

Op 15 januari 2004 kondigde president George W. Bush ambitieuze plannen aan voor de NASA. Het eerste doel was de Space Shuttle aan te passen, zodat deze weer in gebruik kon worden genomen en het International Space Station afgebouwd. In 2010 zou de Shuttle dan uit de vaart worden genomen, na voltooiing van het ISS mogelijk te hebben gemaakt, en aan internationale overeenkomsten zou zijn voldaan.

NASA zou zich vervolgens moeten toeleggen op de terugkeer naar de maan, beginnend met de bouw van een nieuw ruimteschip, de Orion, ter vervanging van het ruimteveer. Orions eerste missies zouden naar het ISS voeren, eerst gepland in 2014, maar inmiddels al uitgesteld tot 2018. Samen met het ruimteschip, zouden nieuwe raketten worden ontwikkeld : de Ares I en de Ares V. De Ares I moet dienen om de Orion in een baan rond de aarde te brengen, de Ares V om de maanlander te lanceren, samen met een rakettrap die de Orion en de maanlander naar de maan zal schieten. De eerste tests van de Ares V, die vergelijkbaar is met de Saturnus V qua grootte, worden rond 2018 verwacht. De eerste landing op de maan in 2020. Nog later, zonder specifieke datum, zou NASA bemande missies naar Mars willen ondernemen.

De toespraak van Bush in 2004, deed denken aan die van Kennedy in 1962, toen deze aankondigde dat Amerika vóór 1970 een man op de maan moest zien te zetten. Maar er waren duidelijke verschillen. President Bush benadrukte dat het niet om een race ging, maar om een reis samen met andere ruimtevarende landen.

Verder is het de vraag of 2020 werkelijk het jaar wordt waarin – na vijftig jaar – weer een mens op de maan landt. De eerste missie van de Orion is inmiddels meerdere jaren uitgesteld, omdat NASA van het Congres niet de financiële middelen krijgt waar ze om vraagt.

De plannen zouden NASA de mogelijkheid bieden zich weer te profileren. Het Congres keurde het verhoogde budget voor NASA unaniem goed in 2004. In 2005 kreeg NASA het groene licht deze "Vision for Space Exploration (VSE)" of "visie voor de verkenning van de ruimte" concreet vorm te geven.

Ruimtevaart: lancering van Shenzhou VII

26 sep

Shenzhou astronauten Shenzhou voor lancering Shenzhou lancering

Vanuit de Chinese Gobiwoestijn is gisterennamiddag de ruimtecapsule Shenzhou VII vertrokken met aan boord commandant Zhai Zhigang, Buoming Liu en Haipen Jing. De 42-jarige luchtmachtpiloot Zhai Zhigang zal vrijdagochtend het ruimteschip verlaten en eerst een kleine telecomsatelliet lanceren die ervoor zal zorgen dat de Chinese bevolking zijn daarop volgende ruimtewandeling van 40 minuten rechtstreeks zal kunnen volgen. Met deze primeur zetten de Chinezen een belangrijke stap in hun ruimtevaartprogramma.

De hele missie is een onderdeel van een groter project om op lange termijn een eigen Chinees ruimtestation uit te bouwen.

Een van de belangrijke opdrachten is het uittesten van twee ruimtepakken die 120 kilo zwaar zijn, een Russisch en een Chinees. Dat is niet zonder gevaar: het Chinese ruimtepak is nog nooit echt getest geweest. Voorlopig is het onduidelijk welk pak gebruikt zal worden tijdens de ruimtewandeling zelf, maar verwacht wordt dat dat het Chinese pak wordt.

De hele ruimtewandeling zal in China en in de rest van de wereld live op televisie te zien zijn. Dat zegt veel, zo niet alles. De Chinese leiders willen de wereld tonen dat hun land met de Olympische Spelen maar een voorlopig hoogtepunt heeft bereikt, en dat het als wereldmacht steeds sterker wordt.

Woensdag 24 september 2008: ruimtevaart vandaag en morgen

24 sep

John Young John Young

Vandaag, woensdag 24 september 2008, wordt de op 24 september 1930 in San Francisco geboren en één van de bekendste Amerikaanse astronauten, John Young, 78 jaar.

John Young was de eerste mens die zes maal in de ruimte heeft gevlogen en is één van de twaalf ruimtevaarders die op de maan zijn geweest. Daarvan zijn er nog negen in leven: Neil Armstrong, Buzz Aldrin, Alan Bean, Edgar Mitchell, David Scott, John Young, Charles Duke, Eugene Cernan en Harrison Schmitt. Drie zijn overleden:

1.      James Irwin van Apollo 15 (31 juli-2 augustus 1971) overleed op 8 augustus 1991

2.      Pete Conrad van Apollo 12 (19-20 november 1969) overleed op 8 juli 1999

3.      Alan Shepard van Apollo 14 (5-6 februari 1971) overleed op 21 juli 1998

 

Op 17 september 1962 werd Young geselecteerd voor de astronautenopleiding.

1.      Young werd op 23 maart 1965 voor zijn eerste ruimtevlucht gelanceerd als piloot aan boord van de Gemini 3. Zijn metgezel was Virgil Grissom – die op 27 januari 1967 samen met Edward White en Roger Chaffee om het leven zou komen toen de cabine van de Apollo 1 in brand vloog tijdens een test op het lanceerplatform van Kennedy Space Center – die al eerder gevlogen had aan boord van de Mercury MR-4. Gemini 3 was de eerste bemande vlucht in het kader van het Project Gemini, en de eerste Amerikaanse bemande ruimtevlucht met een bemanning van meer dan één persoon. Na drie omwentelingen rond de aarde landde de Gemini 3 in de Atlantische Oceaan.

2.      Young werd op 18 juli 1966 voor zijn tweede ruimtevlucht gelanceerd aan boord van de Gemini 10. Hij vloog als gezagvoerder samen met piloot Michael Collins die samen met Neil Armstrong en Edwin Aldrin lid zou worden van de bemanning van de historische Apollo 11-vlucht die de eerste bemande landing op de maan zou uitvoeren, al had Collins de enigszins ondankbare taak in het moederschip om de maan te moeten cirkelen terwijl zijn collega’s op de maan verbleven.
Young en Collins voerden met de Gemini 10 rendez-vous manoeuvres uit en Collins maakte een ruimtewandeling.

3.      De derde ruimtevlucht van Young begon op 18 mei 1969 toen hij werd gelanceerd aan boord van de Apollo 10. Zijn functie was piloot van de Command Module, Thomas Stafford was gezagvoerder en Eugene Cernan was piloot van de maanlander. Apollo 10 was de laatste testvlucht voor de eerste landing op de maan door Apollo 11. Apollo 10 voerde de vlucht volledig uit zoals Apollo 11 die zou uitvoeren, met uitzondering van de maanlanding zelf. De maanlander voerde in een baan om de maan allerlei manoeuvres uit, inclusief ontkoppeling en koppeling met de Command Module, en daalde tot 10 kilometer boven het maanoppervlak.

4.      Young werd voor de vierde keer gelanceerd op 16 april 1972 aan boord van de Apollo 16. Deze keer was hij gezagvoerder. Ken Mattingly was piloot van de Command Module en Charles Duke piloot van de maanlander. Duke en Young voerden drie maanwandelingen uit, die in totaal bijna 20½ uur duurden. Daarbij verzamelden ze bijna 95 kilogram aan maanmateriaal, en reden drie maal in de lunar rover (een soort maanauto) waarmee ze in totaal bijna 26 kilometer aflegden.

5.      De vijfde ruimtevlucht van Young was tevens de eerste vlucht van een Space Shuttle, vlucht STS-1. Young werd als gezagvoerder gelanceerd aan boord van de Space Shuttle Columbia op 12 april 1981 samen met piloot Robert Crippen. Tijdens deze vlucht van 54½ uur werden de systemen van de Space Shuttle uitgebreid getest. Het was voor het eerst dat een ruimtevaartuig met bemanning werd getest zonder dat er eerst onbemande testvluchten hadden plaats gevonden.

6.      Young werd voor de zesde en laatste keer gelanceerd op 28 november 1983, wederom aan boord van de Space Shuttle Columbia. Deze vlucht, aangeduid als STS-9, had een aantal primeurs. Het was de eerste vlucht met het ruimtelaboratorium Spacelab, het was de eerste ruimtevlucht met een bemanning van zes personen en het was de eerste vlucht van een niet-Amerikaanse ruimtevaarder aan boord van een Amerikaans ruimtevaartuig (de Duitser Ulf Merbold).

Zijn zes ruimtevluchten duurden in totaal bijna 35 dagen. Sinds 31 december 2004 is hij met pensioen. Young is getrouwd met Susy Feldman, heeft twee kinderen en twee kleinkinderen.

 

Nu we het toch over ruimtevaart hebben.

Zhai Zhigang Zhai Zhigang

Als alles volgens plan verloopt wordt morgenmiddag de Chinese Shenzhou VII capsule met een Lange Mars 2F raket gelanceerd met aan boord Haipen Jing, Buoming Liu en commandant Zhigang Zhai. Geboren op 10 oktober 1966 wordt hij in principe de eerste Chinese taikonaut die een ruimtewandeling zal maken.

In 1996 werd Zhai toegelaten tot een groep van 14 taikonauten – de Chinese versie van “The Right Stuff” – maar het was zijn collega Yang Liwei die geselecteerd werd om de eerste Chinese ruimtevaarder te worden.

Yang Liwei Yang Liwei

Het is de derde bemande Chinese ruimte missie. Op 15 oktober 2003 werd Shenzhou V gelanceerd met aan boord de 38-jarige Yang Liwei, de eerste Chinese ruimtevaarder. 21 uur later landde Yang Liwei veilig op aarde.

Op 12 oktober 2005 werd Shenzhou VI gelanceerd met aan boord Fei Junlong en Nie Haisheng, die vijf dagen in de ruimte bleven.

Tijdens deze derde bemande missie is het de bedoeling dat voor het eerst een taikonaut een ruimtewandeling gaat maken.

De lancering gebeurt vanaf het Jiuquan Satellite Launch Center in de Gobi woestijn in Mongolië op zo’n 1600 km van Beijing.

Lange Mars Lange Mars

Voor de lancering van Shenzhou VII wordt een Lange Mars 2F raket gebruikt. De Lange Mars raketten zijn in gebruik sinds 24 april 1970 toen met de eerste Lange Mars (LM-1) met succes een kleine satelliet – de Dong Fang Hong 1 – in een lage baan om de aarde werd gebracht.

Vanaf 1999 worden er met de LM-2F – gebaseerd op de LM-2E – onbemande Shenzhou ruimtevaartuigen gelanceerd.

Shenzhou 6 Shenzhou

Shenzhou – wat Goddelijk schip of Schip der goden betekent – is een Chinees ruimtevaartprogramma en had als doel de eerste Chinese ruimtevaarders in een baan om de aarde te brengen. Dat is sinds 2003 al twee maal gelukt waardoor China het derde land in de geschiedenis dat met eigen middelen een mens in de ruimte heeft gebracht.

De eerste – onbemande – Shenzhou I werd op 19 november 1999 met succes door een Lange Mars 2F gelanceerd.

Het Shenzhou ruimtevaartuig is goed vergelijkbaar met de Russische Sojoez, maar is groter. Het bestaat uit drie modulen die in het Engels worden aangeduid als orbital module, descent module, en service module. De orbital module beschikt over eigen stuwraketten en stuursystemen, en kan op eigen kracht in de ruimte blijven als deze is losgekoppeld. De orbital module van de Sojoez heeft deze eigenschappen overigens niet. De descent module is het middelste gedeelte, deze keert terug naar de aarde. De orbital module van de Shenzhou zou als (onderdeel van) een ruimtestation kunnen fungeren.

Wanneer de ruimtevlucht ten einde loopt neemt de bemanning plaats in de descent module. De orbital module koppelt los, en blijft achter in de ruimte. Het geheel bestaande uit de service module en descent module begint aan de afdaling naar de aarde. De service module en descent module koppelen van elkaar los vlak voor de terugkeer in de dampkring. De descent module wordt tijdens de afdaling beschermd door een hitteschild, de service module wordt vernietigd door de wrijving met de dampkring. Wanneer dagen of zelfs maanden later de orbital module terug keert in de dampkring, wordt deze ook vernietigd.

De Shenzhou vluchten kunnen alleen plaats vinden in de herfst en de winter (noordelijk halfrond). Alleen dan zijn de weersomstandigheden op het zuidelijk halfrond geschikt voor de drie schepen die daar als volgstations fungeren.

De relatie tussen de Lange Mars 2F raket en de Shenzhou is vergelijkbaar met de relatie destijds tussen de Amerikaanse Saturnus V raket en de Apollocapsules.

19 juni: Herdenkingen in de ruimtevaart

19 jun
Gisteren schreef ik hier dat het precies 25 jaar geleden was dat Sally Ride de eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte werd maar dat zij in 1963 wel was vooraf gegaan door de Russische kosmonaute Valentina Tereshkova.
Valentina Tereshkova
Wel, uitgerekend vandaag is het 45 jaar geleden dat Valentina Tereshkova met de Vostok 6 terug veilig en wel op aarde landde.
Sojoez 11
Iets was niet kan gezegd worden van de Russische kosmonaut Viktor Patsajev die vandaag precies 75 jaar geleden op 19 juni 1933 in Aktjubinsk, Kazachstan werd geboren.
Hij werd kosmonaut op 27 mei 1968.
Op 6 juni 1971 werd hij samen met zijn collega’s Vladislav Volkov en Georgi Dobrovolski in de Sojoez 11 gelanceerd. Zij slaagden erin om als eersten een succesvolle koppeling met ‘s werelds eerste ruimtestation Saljoet 1 uit te voeren. Daarop bleven zij gedurende 23 dagen, 18 uur en 21 minuten in de ruimte.
Op 29 juni 1971 werd de terugkeer naar de aarde ingezet maar net voor de landing op 30 juni 1971 sloeg het noodlot toe. Na het afvuren van de remraketten werd het ruimtevaartuig in drie delen gesplitst door de orbitale capsule en de service module af te stoten. Een ventiel in de landingscapsule, dat gebruikt wordt om de druk tussen de terugkeer capsule en orbitale capsule te regelen, sloot niet goed af waardoor in enkele seconden tijd de atmosfeer van de landingscapsule weglekte naar de ruimte. De drie kosmonauten droegen geen drukpakken om zich te beschermen tegen het luchtledige van de ruimte. Toen bergingsploegen in de uitgestrekte vlakten van Kazachstan eenmaal tot de landingscapsule waren doorgedrongen konden zij niet anders dan vaststellen dat geen van de drie bemanningsleden de laatste minuten van hun lange reis had overleefd.
Naar aanleiding van dit ongeluk moeten kosmonauten tegenwoordig hun ruimtepak aanhebben in de cabine tijdens lancering en landing.
De planetoïde 1791 Patsajev werden naar Viktor Patsajev vernoemd.

De eerste kosmonaut die om het leven kwam was Vladimir Komarov op 24 april 1967 in Sojoez 1 toen bij de terugkeer op Aarde de parachutes niet goed werkten en het ruimteschip met een snelheid van ruim 450 km per uur te pletter sloeg op de steppevlakte. Als Vladimir Komarov om één of andere reden niet aan deze vlucht had kunnen deelnemen was de backup kosmonaut…Yuri Gagarin!
Viktor Patsajev, Vladislav Volkov, Georgi Dobrovolski waren na de dood van Vladimir Komarov de tot op heden laatst bekende kosmonauten die omkwamen tijdens een missie in het kader van het Sovjet bemande ruimtevaart programma.

De Verenigde Staten hadden op dat moment de astronauten Virgil Grissom, Ed White, Roger Chaffee al verloren toen hun Apollo 1 ruimtevaartuig tijdens een opleidingsoefening op 27 januari 1967 door brand werd verwoest.
Maar de grootste Amerikaanse tragedies kwamen er met de Space Shuttle. Op 28 januari 1986 kwamen zeven astronauten om het leven bij de lancering van de Space Shuttle Challenger (Francis Scobee, Michael J. Smith, Judith Resnik, Ellison Onizuka, Ronald McNair, Gregory Jarvis en Christa McAuliffe).
En ook op 1 februari 2003 verloren zeven astronauten het leven toen de Space Shuttle Columbia bij de terugkeer in de dampkring uiteen spatte (Rick D. Husband, William C. McCool, David M. Brown, Kalpana Chawla, Michael P. Anderson, Laurel B. Clark en Ilan Ramon).
De Verenigde Staten verloren tot op heden 14 mensen tijdens een ruimtevlucht, de Russen vier.

13 juni: Herdenkingen in de wereld van de ruimtevaart

13 jun
Pioneer 10
Vandaag is het precies 25 jaar geleden dat Pioneer 10 als eerste door de mens gemaakt ruimtevaartuig ons zonnestelsel verliet.
Pioneer 10 werd op 3 maart 1972 gelanceerd met als bedoeling het verkennen van de buitenste delen van ons zonnestelsel.
Pioneer 10 ging door de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter en op 3 december 1973 passeerde hij als eerste ruimtetuig ooit de planeet Jupiter.
Op 13 juni 1983 –vandaag precies 25 jaar geleden- passeerde Pioneer 10 de planeet Neptunus -toen de buitenste planeet van ons zonnestelsel omdat Pluto door zijn sterk elliptische baan zich toen tussen Uranus en Neptunus bevond- en verliet ons zonnestelsel.
Tot 17 februari 1998 was de Pioneer 10 het verst verwijderde object door mensen gemaakt in de ruimte. Die dag echter werd de toen bereikte afstand van 69,419 AU door Voyager 1 geëvenaard. Sindsdien heeft Voyager 1 ieder jaar zijn voorsprong uitgebouwd met ongeveer 1,016 AU per jaar. AU is een astronomische eenheid, afgeleid van het Engelse Astronomical Unit, die gelijk is aan de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon. 1 AU is ongeveer gelijk aan 150 miljoen kilometer.
De laatste maal dat er bruikbare gegevens van Pioneer 10 werden ontvangen was op 27 april 2002. Het laatste zeer zwakke signaal werd ontvangen op 23 januari 2003, 11283 dagen na de lancering. Het ruimtetuig bevond zich toen op 12 miljard kilometer van de Aarde. Het signaal had er 11u20min over gedaan om de Aarde te bereiken.
Op 7 februari 2003 en op 4 maart 2006 werden nog pogingen ondernomen om contact te leggen met Pioneer 10 maar er kwam geen respons.
De Pioneer 10 reist tegen een snelheid van 2.6 AU per jaar richting de op 68 lichtjaren van ons staande ster Aldebaran in het sterrenbeeld Stier (Taurus) waar hij over meer dan 2 miljoen jaar zal aankomen.
Op dit moment zou Pioneer 10 zich op meer dan 14 miljard kilometer van de aarde bevinden of op 13 lichturen en 7 lichtminuten.
-
Reinhold Tiling
Dan zijn we nu wel in de stemming om te herdenken dat vandaag 115 jaar geleden –op 13 juni 1893- de Duitse raketpionier Reinhold Tiling in Absberg (Beieren) werd geboren. In 1926 begon hij met de ontwikkeling van rakettechnologie. Hij ontwierp opnieuw te herbruiken raketten die als een raket werden gelanceerd maar konden landen door vleugels uit te klappen. Eigenlijk is dit nu nog altijd de filosofie achter de Space Shuttle.
In juni 1929 slaagde hij erin om raketten te lanceren die een hoogte haalden van 1000 meter.
Op 13 maart 1931 lanceerden Tiling en zijn medewerker Karl Poggensee een raket die 11 seconden in de lucht bleef en een hoogte haalde van 1800 meter.
Op 15 april van hetzelfde jaar lanceerde hij met succes een “postraket” met 188 postkaarten aan boord.
Op 10 oktober 1933 vond er in zijn werkplaats in Ahrenshorst een zware ontploffing plaats. Zijn assistente Angela Buddenboehmer en zijn technicus Friedrich Kuhr werden zwaar verbrand, maar Reinhold Tiling overleed de volgende dag aan zijn verwondingen in Osnabrück.
-
Deke Slayton
En nog een herdenking die met ruimtevaart te maken heeft. Vandaag is het precies 15 jaar geleden dat op 13 juni 1993 in League City, Texas, de Amerikaanse astronaut Deke Slayton overleed.
Donald Kent “Deke” Slayton werd geboren op 1 maart 1924 in Sparta, Wisconsin, en was één van de oorspronkelijke "Mercury Seven" NASA astronauten waarover de film “The Right Stuff” uit 1983 verhaald. Zijn rol werd daarin gespeeld door Scott Paulin en in de film “Apollo 13” uit 1995 speelde Chris Ellis de rol van Slayton.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vloog Slayton met bommenwerpers boven Europa en Japan.
Na de oorlog werd hij testpiloot van de Amerikaanse luchtmacht op Edwards Air Force Base in de Californische woestijn waar hij een aantal supersonische gevechtsvliegtuigen testte.
Slayton zou echter nooit vliegen als astronaut. Er werden hartproblemen vastgesteld en hij moest het ruimtevaartprogramma verlaten. Het was hem van de luchtmacht verboden ooit nog te vliegen.
In 1963 verliet hij daarom de luchtmacht, en ging als burgervlieger bij de NASA aan de slag, maar ook daar mocht hij alleen vliegen onder begeleiding.
In zijn nieuwe functie als hoofd van het astronautenbureau heeft Slayton in de jaren daarop een belangrijk stempel gedrukt op de vluchtvolgorde van het astronautenkorps.
Slayton heeft zich nooit neergelegd bij de beslissing van de vluchtartsen en liet zich in de jaren ’70 gezond verklaren na de zoveelste herkeuring.
Hierna kon hij zijn eerste en enige ruimtevlucht maken. In 1975 maakte Slayton samen met Thomas Stafford en Vance D. Brand onderdeel uit van de Amerikaanse crew van het Apollo-Sojoez project, waarbij een Russische Sojoez met aan boord de kosmonauten Aleksey A. Leonov en Valeriy Kubasov op 17 juli 1975 koppelde met een Amerikaans Apollo ruimteschip. Op dat moment was hij met zijn 51 jaar de oudste persoon ooit in de ruimte.
In 1982 ging Slayton met pensioen.
In de zomer van 1992 werd bij hem een hersentumor vastgesteld waaraan hij op 13 juni 1993 overleed.
Van de "Mercury Seven" zijn alleen Scott Carpenter en John H. Glenn nog in leven. Na het dodelijk ongeval van Virgil I. Grissom in 1967 was Slayton de eerste die een natuurlijke dood stierf. In 1998 overleed Alan B. Shepard, in 2004 Gordon Cooper en vorig jaar Walter M. Schirra.

10 juni: 5 jaar geleden werd de Spirit Rover gelanceerd naar Mars

10 jun
15 dagen geleden –op 26 mei 2008- maakte de onbemande sonde Phoenix een veilige landing op Mars.
Spirit launch De lancering van de Spirit Rover
Daarom is het nu misschien een geschikt moment om even in herinnering te brengen dat het vandaag precies vijf jaar geleden is dat de Spirit Rover werd gelanceerd naar de planeet Mars waar hij 208 dagen later, op 4 januari 2004, landde.
Spirit Rover Artist impression van de Spirit Rover op Mars
Aanvankelijk was het de bedoeling dat de Spirit Rover drie maanden zou rondrijden op Mars, maar vandaag, 4 jaar en 158 dagen na de landing, is hij nog altijd actief en heeft al meer dan 7.5km afgelegd op Martiaanse bodem!
Spirit Traverse Map 1506 De afgelegde weg van de Spirit Rover op Mars
Om de prestatie van de Spirit Rover op Mars te belonen kreeg Asteroïde 37452 op 11 oktober 2004 de naam Spirit.
4 jaar en 158 dagen, dat betekend dat de Spirit Rover vandaag aan zijn 1620e Aardse dag op Mars bezig is. Maar wat is onze Spirit Rover daar mee? Voor hem tellen nu eenmaal alleen de Martiaanse dagen.
De lengte van een dag op Mars is 24h 39m 35.244s, dat is zo’n 2.7% langer dan een Aardse dag. Niet veel zult u zeggen, maar op een maand scheelt dat al snel bijna een volle dag.
Maar na meer dan vier jaar betekent dit toch dat er in de ogen van de Spirit Rover toch al enkele dagen minder zijn gepasseerd, slechts 1577 namelijk i.p.v. 1620 op Aarde.
Een Martiaanse dag wordt sol genoemd wat gewoon de afkorting is van “solar day”. De Spirit Rover is dus vandaag aan zijn 1577e sol bezig oftewel 43 dagen minder dan voor ons op aarde.

1577 sols is al wel veel, nietwaar. Zouden we dat ook niet gaan uitdrukken in een aantal jaren dat de Spirit Rover op Mars staat? Martiaanse jaren dan wel te verstaan. Mars draait in 686.98 Aardse dagen om zijn as ofwel in 686.98 * 0.97 = 668.599 sols. Onze Spirit Rover staat dus al 2 Martiaanse jaren en 240 sols op de Rode Planeet.

Een Martiaans jaar onderverdelen in maanden is nogal onzinnig omdat Mars niet over een maan zoals de onze beschikt. Er vliegen twee rotsblokjes rond Mars met de namen Phobos (angst) en Deimos (paniek, vrees), in de Griekse mythologie de zonen van Ares (Mars). Phobos is met de belachelijk kleine afmetingen van 27 × 22 × 18 km dan nog de grootste van de twee. Phobos heeft een omlooptijd van slechts 7 uur en 40 minuten, Deimos van ruim 30 uur.
Wegens de onbruikbaarheid van Phobos en Deimos voor een kalender op Mars heeft men ooit een Darische kalender opgesteld om op Mars te gebruiken. Deze telt 24 maanden om er voor te zorgen dat een Martiaanse maand ongeveer even lang zou zijn dan een Aardse (668.599 sols / 24 = 27,85 sols en 365,256 dagen / 12 = 30,438).
Net zoals op aarde zouden er dus Martiaanse maanden van 27 sols en van 28 sols moeten zijn en om de zoveel jaar zou er –net zoals bij ons- een “schrikkelsol” moeten ingevoerd worden.

De Darische kalender –in 1985 bedacht door Thomas Gangale en genoemd naar zijn zoon Darius (hoe maft kan iemand zijn om ze’n zoon de naam te geven van Perzische koningen uit de 4e en 5e eeuw voor Christus)- bestond uit 4 x 6 maanden. De eerste vijf maanden van elke groep hadden 28 sols, de laatste maand van elke groep had 27 sols. Zo kom je in totaal tot 668 sols oftewel 0.599 sols te weinig voor een volledig Martiaans jaar. Na twee jaren loopt je kalender dus al 1,198 sol achter zodat je op elk even (of oneven) jaar een extra sol moet invoeren na de laatste sol van de laatste maand.
De 24 maanden kregen de volgende namen mee: Sagittarius, Dhanus, Capricornus, Makara, Aquarius, Kumbha, Pisces, Mina, Aries, Mesha, Taurus, Rishabha, Gemini, Mithuna, Cancer, Karka, Leo, Simha, Virgo, Kanya, Libra, Tula, Scorpius en Vrishika.
De zeven dagen van de week kregen als namen mee: Sol Solis, Sol Lunae, Sol Martius, Sol Mercurii, Sol Jovis, Sol Veneris, Sol Saturni en elke nieuwe maand begon op een Sol Solis.
En daar rees al meteen een eerste twistpunt. Dit hield namelijk in dat de vier maanden met slechts 27 sols –Kumbha, Rishabha, Simha en Vrishika- geen Sol Saturni zouden hebben en dus maar 6 i.p.v. 7 sols zouden tellen. Gezien het belang van een zevendagenweek in onze monotheïstische godsdiensten stond dit voor sommige mensen al gelijk met Heiligschennis!
Alleen in schrikkeljaren zou Vrishika, de laatste maand van het jaar, geen 27 maar 28 sols tellen.

En dan heb ik het nog niet gehad over de Martiaanse tijdzones die niet zouden overeenkomen met één Aards uur oftewel 60 Aardse minuten maar met 61 Aardse minuten en 38.9685 Aardse seconden!

Als we ooit Mars gaan koloniseren en van daaruit TV-uitzendingen gaan maken, dan zullen we nogal moeten rekenen om op basis van de Martiaanse Humo te weten te komen in welk jaar, welke maand, welke dag en welk uur ons TV-programma juist zal beginnen…

Phoenix geland op Mars

27 mei
Om maandagochtend 26 mei 2008 om 1u53 Belgische tijd kwam, met een kwartier vertraging door de te overbruggen afstand, de melding dat de onbemande sonde Phoenix geland was op de noordelijke pool van onze buurplaneet. De sonde en de NASA kregen in de laatste fase van de vlucht voor de communicatie een handje toegestoken door de sondes Mars Odyssey en Mars Reconnaissance Orbiter van de NASA, alsmede de Mars Express van de Europese zusterorganisatie ESA.
Intussen is het trampolineachtige zonnepaneel uitgeklapt en later ontplooide zich onder meer ook de stereocamera.
Bovendien stuurde de robot een eerste reeks haarscherpe foto’s door van het troosteloze landschap.
Phoenix01 Phoenix02
En vandaag bereikte een foto de aarde waarop de opengevouwen parachute te zien is tijdens de landing van Phoenix. De foto werd genomen met een camera van op een ruimtetuig dat rond Mars cirkelt:
Foto landing Phoenix
De Phoenix werd op 4 augustus 2007 met een Delta-II draagraket van op Cape Canaveral gelanceerd.
In Vastitas Borealis op de noordelijke pool van Mars waar in 2005 de Mars Express van de ESA waterijs vond en waar nooit eerder een ruimtetuig geland is, moet de Phoenix op zoek gaan naar sporen van al of niet vroeger leven. Dit gebeurt onder meer met een robotarm annex schopje om een meter diep te graven. Het wordt daarbij ook de eerste keer dat de mens met water op een andere planeet zal omgaan.
Kaart Mars
Mars met aandudiing van de landinsgplaatsen van vorige missies
Vastitas Borealis (vastitas, Latijn, uitgestrekt laagland; borealis, Latijn, noordelijk) is het grootste laagland van Mars, gelegen op noordelijke breedte rond de noordpool tot ongeveer 50° N. Het gebied wordt ook aangeduid als Noordelijk laagland en het bodemniveau ligt 4–5 km onder de gemiddelde straal van de planeet. Aangrenzend ligt Planum Boreum.
In Vastitas Borealis liggen twee bekkens: het Noordpoolbekken en Utopia Planitia. Mogelijk lag er ooit een oceaan in de bekkens waarvan een zuidkust is gesuggereerd. Tegenwoordig liggen er ruggen, lage heuvels en hier en daar een krater. Vastitas Borealis is aanmerkelijk minder geaccidenteerd dan gelijksoortige gebieden in het zuiden.
gevonden in een krater in Vastitas Borealis, waar de omstandigheden ijs toelaten. Het kwam aan het oppervlak nadat bovenliggend kooldioxide-ijs wegsmolt aan het begin van de zomer op het Noordelijk halfrond. Men neemt aan dat ijs hier het hele Marsjaar blijft liggen.
Phoenix blijft werken tot hij naar verwacht binnen drie maanden aan het begin van de winter zal bevriezen

Het project wordt geleid door de Universiteit van Arizona. De sonde zelf werd gebouwd door Lockheed Martin.
In totaal zal het Phoenixproject zo’n 350 miljoen dollar gaan kosten.
Om onderzoek te doen is de Phoenix uitgerust met de volgende onderdelen:
- Een robotarm die 2,35 meter ver reikt.
- Deze heeft de mogelijkheid om een halve meter diep te graven.
- Deze is ook voorzien van een camera.
- Een camera met stereovisie.
- Een gasanalysator (massaspectrometer).
- Een camera aan de onderzijde om de landing te filmen.
- Een MECA-unit (Mars Environmental Compatibility Assessment) of Microscopy, Electrochemistry, and Conductivity Analyzer.
- Een meteorologisch station.

Phoenix is een van de meest geteste ruimtesondes die naar Mars zijn gelanceerd. Landen op Mars is niet evident. Van de 12 ruimtetuigen die op Mars moesten landen was -met de Phoenix erbij- slechts de helft succesvol.

 
SUCCESVOLLE MARSLANDINGEN:
1. Viking 1: gelanceerd op 20 augustus 1975 en op Mars geland op 20 juli 1976. Viking 1 bleef actief tot 13 november 1982 en bleef actief gedurende 4 jaar en 28 dagen. Dat is nog altijd een record. In 2006 werd er een foto genomen van Viking 1 door de Mars Reconnaissance Orbiter
Viking foto
2. Viking 2: gelanceerd op 9 september 1975 en op Mars geland op 3 september 1976.  Viking 2 bleef actief tot 11 april 1980.
3. Mars Pathfinder: gelanceerd op 4 december 1996 en op Mars geland op 4 juli 1997 (Independence Day in de Verenigde Staten…). Bij de landing werd gebruik gemaakt van stuiterballonnen om de val te breken. Aan boord bevond zich de Sojourner, een wagentje dat onderzoek moest doen naar stenen, rotsen, stof en afdrukken van zichzelf op de planeet.
Door een onbekende oorzaak werd de communicatie op 27 september 1997 verbroken. De maanden erna bleven wetenschappers proberen contact te maken, maar op 10 maart 1998 werd dit gestopt.
 
De volgende drie missies zijn op dit moment nog altijd actief:
4. Spirit Rover: gelanceerd op 10 juni 2003 en geland op 4 januari 2004. De Spirit Rover is een robotwagentjes dat nu al 17 maal langer operationeel is gebleven dan oorspronkelijk was voorzien en spectaculairdere ontdekkingen heeft gedaan. Toen de Spirit Rover uit de krater waarin hij landde kroop en de vlakte ging verkennen, kwam hij een vreemd uitziende rots tegen. Na deze te onderzoeken bleek dat deze rots overeenkomt in samenstellen met meteorieten die op de aarde terecht zijn gekomen waarvan we denken dat ze van Mars afkomstig zijn.
5. Opportunity Rover: gelanceerd op 28 juni 2003 en op Mars geland op 25 januari 2004, drie weken na Spirit Rover. Op 6 februari 2007 had de Opportunity Rover 10 kilometer afgelegd op Mars!
Opportunity
De wielen van Opportunity zitten tijdelijk vast in het zand
6. Phoenix: gelanceerd op 4 augustus 2007 en geland op 26 mei 2008 (Belgische tijd).
 
MISLUKTE MARSLANDINGEN:
1. Mars 2: 1971: lander stort te pletter
2. Mars 3: 1972: éérste geslaagde landing maar na 20 seconden is het contact verbroken
3. Mars 6: gelanceerd op 5 augustus 1973 en geland op 12 maart 1974. Tijdens de landing  werd informatie doorgestuurd maar na de landing werden de ontvangen gegevens onleesbaar.
4. Mars Climate Orbiter: gelanceerd op 11 december 1998 en op Mars aangekomen op 23 september 1999. De lander stortte te pletter op Mars omdat er bij het ontwerpen een fout werd gemaakt bij het uitwisselen van meetwaarden tussen Lockheed dat werkte met pound-seconds en de NASA die werkte met newton-seconds.
5. Mars Polar Lander: gelanceerd op 3 januari 1999 bereikte de Mars Polar Lander zijn bestemming op 3 december van hetzelfde jaar. Bij het binnendringen van de atmosfeer van Mars werd het contact met het voertuig volgens planning verbroken waarna enkele minuten later direct na landing een signaal zou moeten volgen dat de landing met succes verlopen was. Dit signaal kwam echter niet en sindsdien is er niets meer van de Mars Polar Lander vernomen. Een grote zoekactie heeft niets opgeleverd. Het totale gebrek aan gegevens tijdens de landing maakte het bijzonder moeilijk vast te stellen waarop de missie mislukt was.
De onderzoekscommissie stelde verscheidene oorzaken op voor het falen. Eén van de geloofwaardigere theorieën stelde het falen als volgt vast: De remraketten ontbrandden op tijd en het landingsgestel werd uitgedraaid. Het in positie schuiven van de poten veroorzaakte echter genoeg beweging om een sensor die het neerkomen moest detecteren te activeren waarna de remraketten werden uitgeschakeld, waarna de lander van een hoogte van 40 meter neergestort zou zijn.
De sinds 1997 rond Mars draaiende satelliet Mars Global Surveyor werd ingezet om het landingsgebied te fotograferen. Dit was echter bijzonder moeilijk omdat een lander op de zwart-witfoto’s slechts als enkele pixels groot te zien zou zijn. Aanvankelijk mislukte dit dan ook. Dankzij verbeterde software en een nieuwe fotografeermethode denkt men de lander gevonden te hebben. De beelden lijken consistent te zijn met de theorie dat de remraketten te vroeg zijn uitgeschakeld.
6. Mars Express: gelanceerd op 2 juni 2003. Op 19 december 2003 maakt de lander Beagle 2 zich los van de orbiter om de landing in te zetten. De Mars Express Orbiter is er op 25 december in geslaagd om zich in een baan om Mars te plaatsen. Van de Beagle 2 is echter geen signaal ontvangen, en het is dus niet bekend in hoeverre de landing geslaagd is. Een aantal weken lang werd op diverse manieren getracht om het signaal van de Beagle 2 te ontvangen. Op 6 februari 2004 verklaarde het Beagle 2 Management Board dat de Beagle 2 als verloren wordt beschouwd. Verondersteld wordt dat de lander te pletter gestort is op Mars.
De Mars Express sonde fotografeert in een baan om Mars de gehele planeet. Daarnaast brengt de sonde onder andere de minerale samenstelling in kaart. Tijdens de eerste maanden in zijn baan om Mars maakte de Mars Express een aantal spectaculaire foto’s gemaakt, waarvan een aantal aanwijzingen bevatten dat er in het verre verleden volop water op Mars moet zijn geweest.
Mars Express is op dit moment nog altijd actief.
 
ROND MARS VLIEGEN MOMENTEEL O.A.:
1. Mariner 9: gelanceerd op 30 mei 1971 en sinds 13 november 1971 in een baan om Mars.
2. Mars Global Surveyor: gelanceerd op 7 november 1996 en bij Mars aangekomen op 11 september 1997. De communicatie met de ruimtesonde ging verloren op 2/11/2006. Dit was meteen het einde van deze zeer succesvolle missie die sinds de lancering 10 jaar heeft geduurd.
3. Mars Odyssey Orbiter: gelanceerd op 7 april 2001 en in een baan om Mars sinds 24 oktober 2001. Het uitgebreid onderzoek naar de samenstelling van Mars en de aanwezigheid van water loopt tot augustus 2008.
4. Mars Express Orbiter: zie boven
5. Mars Reconnaissance Orbiter: gelanceerd op 12 augustus 2005 en sinds 10 maart 2006 in een baan om Mars en is op dit moment nog altijd actief.
 
Op dit moment zijn dus op en rond Mars actief:
De Spirit Rover, de Opportunity Rover, Phoenix, Mars Odyssey Orbiter, Mars Express Orbiter en Mars Reconnaissance Orbiter.
Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.