Vandaag, dinsdag 5 maart 2013, is het precies 60 jaar geleden dat op donderdag 5 maart 1953 de Russische leider Jozef Stalin op 74-jarige leeftijd in Moskou overleed aan de gevolgen van een hersenbloeding die hij twee dagen eerder had gekregen. Zo luidt althans de officiële versie.

Joseph Stalin overleden
Stalin werd op 18 december 1878 in de Georgische stad Gori geboren. Op 3 april 1922 werd hij verkozen tot secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie, een ambt waarvan op dat moment niet kon worden vermoed dat het belangrijker zou worden dan dat van president of premier. Na de “Grote Zuivering” tussen 1934 en 1939 was hij alleenheerser van de Sovjet-Unie geworden, de “Grote Leider“.

Kameraad Stalin overleden

Stalin werd op maandag 9 maart 1953 met grote pracht en praal bijgezet in het mausoleum van het Kremlin naast het lichaam van Lenin, de grondlegger van het Russische communisme. Na de destalinisatie onder Nikita Chroesjtsjov werden zijn stoffelijke resten in 1961 gecremeerd en de urn met zijn as werd bijgezet op een bescheiden plaatsje aan de muur van het Kremlin.

begrafenis Stalin

Op diezelfde donderdag 5 maart 1953 overleed op 61-jarige leeftijd eveneens in Moskou en ook aan een hersenbloeding de op 23 april 1891 in Sontsovka geboren Russische componist en pianist Sergej Prokofieff.

Serge Prokofieff
Sergej Prokofieff

Sergej Prokofjew overleden

Toch is er iets raar aan de officiële bekendmaking van Prokofieff’s dood. Alle biografieën zijn het erover eens dat hij overleed op dezelfde dag als Stalin, op donderdag 5 maart 1953 dus.
Toch werd pas op zondag 8 maart 1953 door de Sovjet autoriteiten bekendgemaakt dat Prokofieff op “woensdag jl.” was overleed. Dat zou dus 4 maart 1953 geweest zijn. Waarschijnlijk paste het absoluut niet in het kraam van de Russische leiders dat de belangstelling voor het overlijden van hun Grote Leider zou moeten worden gedeeld met die van Prokofieff of dat die zelfs nog maar op dezelfde dag zou zijn overleden dan Stalin.

De grote componist Sergei Prokofjev woensdag gestorven
Overlijden Prokofieff


Romeo en Juliet: Montagues en Capulets

Eigenlijk is 5 maart wel een belangrijke dag in de 20ste eeuwse geschiedenis van Europa.

Laten we eerst bij Stalin blijven want op 5 maart 1940, dag op dag 13 jaar voor zijn dood, ondertekende hij het bevel voor het laten vermoorden van ongeveer 25.000 Poolse officieren, intellectuelen en geestelijken door de Russische geheime dienst. Hiermee hoopte Stalin eventueel verzet tegen het communisme in de kiem te smoren.

decision_of_massacre_met detail

Dit “Bloedbad van Katyn” -Katyn is een dorp in het westen van Rusland- kwam pas aan het licht nadat Duitse troepen in 1943 verschillende massagraven vonden. Na de oorlog werd de zaak door de geallieerden dood gezwegen omdat niet met zekerheid kon worden bewezen of het de Sovjets dan wel de Nazi’s waren die achter het bloedbad zaten. Pas na de opkomst van de vrije Poolse vakbond Solidarność in de jaren 80 en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 gaf Rusland zijn verantwoordelijkheid in deze zaak toe.

Katyn_massacre_1

Vandaag precies 80 jaar geleden, op zondag 5 maart 1933, werden in Duitsland verkiezingen georganiseerd waarvan men toen niet kon weten dat het de laatste vrije Duitse verkiezingen zouden zijn voor meer dan 16 jaar!

Eén dag eerder had Franklin D. Roosevelt in Washington de eed afgelegd als 32ste President van de Verenigde Staten van Amerika.

Flickr_-_USCapitol_-_Franklin_D._Roosevelt's_First_Inauguration
Zaterdag 4 maart 1933: Franklin D. Roosevelt legt de eed af als president van de VS

Zijn eerste beleidsdaad op zondag 5 maart 1933 was het sluiten van de banken en beurzen voor een periode van vier dagen (“bank holiday” of “bankenvakantie“). Hiermee wilde hij het oppotten van goud en het massaal afhalen van geld bij de banken een halt toeroepen.

Bankencrisis

Ook in Oostenrijk was dat weekend van 4 en 5 maart 1933 de crisis compleet. Daar hadden zowel de voorzitter, de vicevoorzitter als de tweede vicevoorzitter van het parlement ontslag genomen. Daardoor bleef er niemand meer over die de bevoegdheid had om het parlement bijeen te roepen. In de week die daarop volgde werden door kanselier Dollfuss parlement en grondwet buitenspel gezet.

Dit was het klimaat in de wereld op die zondag 5 maart 1933.

Na de Brand in de Rijksdag van zes dagen eerder en de daaropvolgende anticommunistische maatregelen van het Kabinet Hitler, was het geen grote verrassing dat de NSDAP, de Nazipartij van Hitler, een grote verkiezingsoverwinning boekte. Met een winst van 10.82% hadden ze in de Rijksdag 44,5% van de zetels.

Verkiezinegn Duitsland  1

Verkiezinegn Duitsland  2

Verkiezinegn Duitsland  3

Samen met de DNVP (Deutschnationale Volkspartei) van Alfred Hugenberg (1865-1951) werd een meerderheidsregering gevormd.
18 dagen na deze verkiezingen had Hitler de Rijksdag én de grondwet buiten spel gezet.

Op donderdag 5 maart 1931, dag op dag 2 jaar voor Hitler’s verkiezingsoverwinning, organiseerde de Britse fascistische politicus Oswald Mosley de eerste openbare vergadering van zijn vier dagen eerder opgerichte “New Party”.

news-graphics-2008-_663665a
Oswald Mosley

De Mosleypartij vergadert openbaar

Op 28 februari 1931 had Mosley ontslag genomen als lid van de “Labour Party”. Eén dag later, op 1 maart 1931, kondigt hij de vorming van een nieuwe partij aan. Op 3 maart trad ook zijn vrouw Lady Cynthia Curzon af als parlementslid van de Labourpartij waarvoor zij in 1929 was verkozen.

De Mosleys weer verenigd

In 1932 zal Mosley zijn “New Party” samenvoegen met andere Britse fascistische partijen onder de naam “British Union of Fascists”.

Vlag van British Union of Fascists
De vlag van de “British Union of Fascists”

Op 23 mei 1940, 13 dagen nadat nazi-Duitsland Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk binnenviel, werd Mosley net zoals de meeste andere Britse fascisten opgepakt. In november 1943 werd hij vrijgelaten maar bleef de rest van de oorlog wel onder huisarrest. Na de oorlog ging hij zonder veel succes opnieuw aan politiek doen. Hij verliet Groot-Brittannië en woonde vanaf de jaren ’50 in Parijs. Op 3 december 1980 overleed hij in Orsay, een gemeente op zo’n 25km ten zuidwesten van Parijs.

Ook vandaag maar dan precies 67 jaar geleden, op dinsdag 5 maart 1946, hield de voormalige Britse premier Winston Churchill in het Westminster College in Fulton in de Amerikaanse staat Missouri een speech die wordt gezien als het begin van de Koude Oorlog en waarin hij voor het eerst een term gebruikte die in de ganse tweede helft van de vorige eeuw symbool zou staan voor de tweedeling van de wereld.

From Stettin in the Baltic to Trieste in the Adriatic an “iron curtain” has descended across the Continent. Behind that line lie all the capitals of the ancient states of Central and Eastern Europe. Warsaw, Berlin, Prague, Vienna, Budapest, Belgrade, Bucharest and Sofia; all these famous cities and the populations around them lie in what I must call the Soviet sphere, and all are subject, in one form or another, not only to Soviet influence but to a very high and in some cases increasing measure of control from Moscow.
(“Van Stettin aan de Oostzee tot Triëst aan de Adriatische Zee, is een ijzeren gordijn neergelaten dwars door het Europese continent. Achter die lijn liggen alle hoofdsteden van de oude staten van Centraal- en Oost-Europa. Warschau, Berlijn, Praag, Wenen, Boedapest, Belgrado, Boekarest en Sofia; al deze beroemde steden en de bevolkingen eromheen, liggen binnen de Sovjetsfeer en zijn alle in een of andere vorm onderworpen, niet alleen aan de Sovjetinvloed, maar in grote en steeds grotere mate aan directe beheersing door Moskou.“)

Churchill waarschuwt met detail

Churchwall
Westminster College in Fulton, Missouri: Het National Churchill Museum met de Churchill muur

Een ander symbool van de Koude Oorlog dat in de hele wereld een icoon van de revolutionaire strijd werd is eveneens op een 5de maart ontstaan want vandaag is het ook precies 53 jaar geleden dat op 5 maart 1960 de Cubaanse fotograaf Alberto Korda (1928-2001) in de Cubaanse hoofdstad Havana om 11u20 de beroemde foto van Che Guevara “El Guerrillero heróico” maakte.

Tot vandaag wordt de foto gebruikt op posters, T-shirts etc., overal in de wereld, zonder dat Korda er ooit enige rechten heeft voor willen en kunnen ontvangen. De foto werd na de dood van Che omzeggens onmiddellijk publiek bezit.

KordaFilmRollChe
Het filmpje met de foto
800px-Heroico1
De oorspronkelijke foto
CheHigh
De bijgeknipte en lichtjes gedraaide foto die symbolische waarde kreeg

Che Guevara was 31 jaar oud toen de foto werd genomen. Zeven jaar later werd hij in Bolivia door het leger doodgeschoten. Korda werkte nog tot in 1969 als officiële fotograaf van Fidel Castro en voor het magazine Revolución. Hij exposeerde overal in de wereld.

788907-lg
Alberto Korda voor zijn historische foto

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s