Vandaag, donderdag 23 april 2009, is zonder twijfel één van de belangrijkste dagen om gebeurtenissen uit de wereld van de literatuur te herdenken. Hier gaan we.

 

William Shakespeare

 

Zo is het vandaag precies 445 jaar geleden dat de Engelse toneelschrijver William Shakespeare werd geboren in Stratford-upon-Avon. Helaas is de exacte geboortedatum van William Shakespeare ons niet bekend. Men weet alleen dat hij gedoopt werd op 26 april 1564. Omdat het destijds gebruikelijk was om een kind drie dagen na de geboorte te dopen, wordt algemeen aangenomen dat hij geboren werd op 23 april 1564.

 

Het graf van William Shakespeare in de Church of the Holy Trinity, Stratford-upon-Avon

 

Precies 52 jaar later en vandaag dus 393 jaar geleden overleed Shakespeare op 23 april 1616, zijn verjaardag.

 

Miguel de Cervantes

 

Diezelfde 23 april 1616 overleed in Madrid ook de op 29 september 1547 in Alcalá de Henares – op ongeveer 35 kilometer ten noordoosten van Madrid – geboren Spaanse schrijver van o.a. “El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha” (”Don Quichot van La Mancha”), Miguel de Cervantes, op 68-jarige leeftijd.

23 april is de datum die op zijn grafsteen staat, maar in die tijd was dat vaak de datum waarop de begrafenis had plaatsgevonden. Het is dus niet uitgesloten dat Cervantes niet stierf op 23 april maar waarschijnlijk op 22 april.

 

En ook op diezelfde 23 april 1616 overleed in Córdoba de op 12 april 1539 – afgelopen Paaszondag precies 470 jaar geleden – in Cuzco geboren Peruaans auteur en historicus Gómez de Figueroa op 77-jarige leeftijd.

 

 

Inca Garcilaso de la Vega

 

Omdat hij de zoon was van de Spaanse conquistador Sebastián Garcilaso de la Vega, een edelman uit de Spaanse regio Extremadura, en de Inca-prinses Isabel Chimpu Ocllo, nicht van de Inca-keizer Huayna Capac van Tawantinsuyu, werd hij meestal Inca Garcilaso de la Vega genoemd.

Hij is vooral bekend om zijn historisch werk “Commentarios reales de los Incas” ("Koninklijke kronieken van de Inca’s"). Het werk is één van de belangrijkste bronnen voor de geschiedenis van het Incarijk.

 

Ook vandaag is het precies 159 jaar geleden dat de op 7 april 1770 in Cockermouth geboren Engelse dichter William Wordsworth op 23 april 1850 in Ambleside op 80-jarige leeftijd overleed.

 

 

William Wordsworth

 

Wordsworth groeide op in het mooie, ruige landschap van het “Lake District” (“Merengebied”) in het noordwesten van Engeland. Hij ontwikkelde een hechte vriendschap met collega-dichter Samuel Taylor Coleridge (1772–1834) – de schrijver van het symbolische gedicht “Kubla Khan”. Deze vriendschap leidde tot een gezamenlijk werk, “Lyrical Ballads”, dat in 1798 werd gepubliceerd. Deze publicatie wordt in Engeland gezien als het begin van het korte, maar invloedrijke tijdperk van de Romantiek. Een van de bekendste gedichten uit de bundel is Coleridge’s “The Rime of the Ancient Mariner” dat in 1931 in het Nederlands werd vertaald door Anthonie Donker als “De ballade van den oud-matroos”. De Britse metalband Iron Maiden maakte van dit gedicht een lied op hun album “Powerslave” uit 1984. Het is het langste nummer van Iron Maiden ooit. Het duurt 13 minuten.

 

Dorothy Wordsworth

 

Wordsworth’s eigen ervaringen in zijn jeugd in het Lake District komen alom in zijn werk voor. In 1799 ging hij er ook terug wonen, samen met zijn jongere zus Dorothy, in het huis Dove Cottage in Grasmere. Dorothy Wordsworth (1771–1855) was ook een dichteres en dagboekschrijfster. Zij ambieerde zelf geen carrière als schrijfster en tijdens haar leven is er niets van haar gepubliceerd. Wel is zij, via haar dagboeken en geschriften over herinneringen van tochten en wandelingen met haar broer, van invloed geweest op het werk van haar broer.

 

Dove Cottage

 

William Wordsworth stierf in Rydal Mount en werd begraven in de kerk van St.-Oswald in Grasmere.

 

Het graf van William Wordsworth op het Saint Oswald’s Cemetery in Grasmere

 

Wordsworth en Coleridge staan, samen met Robert Southey (1774–1843), bekend als de “Lake Poets” (dichters uit het Lake District).

 

  

Samuel Taylor Coleridge & Robert Southey

 

En ook vandaag is het precies 110 jaar geleden dat op 23 april 1899 in Sint-Petersburg de Russisch-Amerikaans schrijver Vladimir Nabokov werd geboren.

 

Vladimir Nabokov

 

Hij overleed op 2 juli 1977 in Montreux op 78-jarige leeftijd en werd begraven op het kerkhof van Clarens bij Montreux in Zwitserland. Op diezelfde begraafplaats ligt ook Sydney Chaplin (1885-1965) begraven, de halfbroer van Charlie Chaplin die zelf nauwelijks 6km verderop in Corsier-sur-Vevey begraven ligt.

 

Het graf van Vladimir Nabokov op het Cimitière de Clarens in Zwitserland

 

Net zoals bij William Shakespeare is er ook bij Vladimir Nabokov verwarring over zijn juiste geboortedatum die op sommige plaatsen als 22 april 1899 wordt vermeld en in andere bronnen als 23 april 1899 (=10 april 1899 in de Juliaanse kalender). Deze verwarring wordt veroorzaakt door de het feit dat Rusland nog altijd de Juliaanse kalender hanteerde waarbij de regeling van de schrikkeljaren anders is dan bij de Gregoriaanse kalender. Alhoewel 22 april 1899 wellicht een juistere datum is, verkoos Nabokov zelf 23 april, niet alleen omdat die datum toen al bekend stond als speciaal in de wereld van de literatuur maar ook omdat het Amerikaanse kindsterretje Shirley Temple op die dag geboren was…! Shirley Temple wordt trouwens vandaag 81 jaar!

 

  

Shirley Temple toen & nu

 

Nabokov emigreerde na de Bolsjewistische machtsgreep naar Groot-Brittannië. Later verhuisde hij naar Berlijn. In 1937 verliet hij Nazi-Duitsland om in Parijs te gaan wonen. Na drie jaar vertrok hij naar de Verenigde Staten. In 1945 verkreeg Nabokov de Amerikaanse nationaliteit. Zijn laatste levensjaren bracht hij door in een hotel in Montreux.

Nabokov had een grote afkeer van filosofische, psychologische, literaire en politieke pretenties zoals de psychoanalyse van Sigmund Freud en de grote ideeënromans van Thomas Mann en Fjodor Dostojevski.

Zijn bekendste werk is de geruchtmakende roman “Lolita” uit 1955, die de uitzinnige liefde van een veertigjarige intellectueel Humbert Humbert voor een jong Amerikaans meisje Dolores Haze beschrijft. Het boek veroorzaakte een schandaal. De roman kreeg het predicaat ”pervers” opgeplakt en Nabokov werd voor pornograaf uitgemaakt. Dit leidde ertoe dat het boek van 1956 tot 1958 verboden werd in Parijs en ook in de Verenigde Staten. pas in 1958 gepubliceerd kon worden. Inmiddels wordt het beschouwd als een van de absolute hoogtepunten van de moderne romankunst.

In 1962 werd “Lolita” verfilmd door Stanley Kubrick met in de hoofdrollen James Mason en Sue Lyon die tijdens de opnames 15 jaar oud was (de “Lolita” uit het boek van Nabokov was 12 jaar).

 

Sue Lyon as Dolores “Lolita” Haze

 

Lolita” werd opnieuw verfilmd in 1997 door Adrian met dit keer Jeremy Irons en Dominique Swain in de hoofdrollen, maar hij flopte aan de kassa.

 

Rupert Brooke

 

En tenslotte is het vandaag ook 94 jaar geleden dat de op 3 augustus 1887 in Rugby geboren Engelse dichter Rupert Brooke op 23 april 1915 op een Brits oorlogsschip in de Egeïsche Zee om het leven kwam als gevolg van bloedvergiftiging door een geïnfecteerde muggenbeet. Na uitbreken van de Eerste Wereldoorlog had hij dienst genomen bij de marine. In 1915 was hij vertrokken naar de Dardanellen om deel te nemen aan de beruchte en bloedige Slag om Gallipoli. Maar daar is hij dus nooit geraakt. Brooke werd begraven op het Griekse eiland Skyros. Zijn graf bevind zich daar nog steeds.

 

Graf van Rupert Brooke op het Griekse eiland Skyros

 

Op 11 november 1985 was Rupert Brooke bij de eerste 16 War Poets uit de Eerste Wereldoorlog voor wie een herdenkingsplaat werd onthuld in Westminster Abbey’s Poet’s Corner. De inscriptie op de steen – “My subject is War, and the pity of War. The Poetry is in the pity" – is van de bekende Britse War Poet Wilfred Owen die zelf op 4 november 1918 – een week voor de wapenstilstand – zou sneuvelen aan het Canal de la Sambre à l’Oise. Hij werd begraven op de gemeentelijke begraafplaats van het Noord-Franse plaatsje Ors op zo’n 30km van de Belgische grens.

Brooke – die door de dichter William Butler Yeats (1865–1939) omschreven werd als “de knapste jongeman in Engeland” – en Owen waren slechts twee van de vele Engelse War Poets. Zo waren er ook nog Siegfried Sassoon, Edmund Blunden, Isaac Rosenberg en Charles Sorley. De bekendste War Poet – John McRae van het onsterfelijke gedicht “In Flanders Fields” – was een Canadese dokter.

 

 

Wilfred Owen, Siegfried Sassoon & Edmund Blunden

 

De laatste twee regels van Brooke’s gedicht “Tiare Tahiti” – “Well this side of Paradise! There’s little comfort in the wise” – waren ook de eerste twee regels van de debuutroman “This Side of Paradise” van de Amerikaans schrijver F. Scott Fitzgerald over het leven en de moraal van jonge soldaten na de Eerste Wereldoorlog.

Een deel van de tekst uit Brooke’s gedicht "Dust" werd gebruikt voor de gelijknamige song op het album “Bare Trees” van Fleetwood Mac uit 1974. Nochtans wordt daar nergens melding van gemaakt en staat alleen vermeld “Written by Danny Kirwan”, de gitarist, zanger en songwriter van Fleetwood Mac.

Dit is de tekst van de song:

 

When the white flame in us is gone

And we that lost the worlds delight

Stiffen in darkness.

Left alone

To crumble in our separate light

When your swift hair is quiet in death

And through the lips corruption thrust to still the labor of my breath

 

When we are dust, when we are dust

When we are dust, when we are dust

 

When your swift hair is quiet in death

And through the lips corruption thrust to still the labor of my breath

 

When we are dust, when we are dust

When we are dust, when we are dust

 

When the white flame in us is gone

And we that lost the worlds delight

Stiffen in darkness

Left alone

To crumble in our separate light

When your swift hair is quiet in death

And through the lips corruption thrust to still the labor of my breath

 

When we are dust, when we are dust

When we are dust, when we are dust

 

En dit is het begin van Brooke’s gedicht:

 

When the white flame in us is gone,

And we that lost the world’s delight

Stiffen in darkness, left alone

To crumble in our separate night;

 

When your swift hair is quiet in death,

And through the lips corruption thrust

Has stilled the labour of my breath—

When we are dust, when we are dust!—

(…)

 

Om deze lange uiteenzetting te besluiten wou ik een fragment aanhalen uit Rupert Brooke’s Oorlogssonnete “The Soldier”: “If I should die, think only this of me: That there’s some corner of a foreign field that is for ever England”.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s