Isabella van Spanje Isabella van Spanje

 

Vandaag, maandag 1 december 2008, is het precies 375 jaar geleden dat op 1 december 1633 in Brussel Isabella van Spanje, landvoogdes van de Spaanse Nederlanden, op 67-jarige leeftijd overleed.

 

Filips II van Spanje Elisabeth van Valois

Filips II van Spanje & Elisabeth van Valois

 

Isabella werd geboren op 12 augustus 1566 in Segovia als eerste dochter van koning Filips II en zijn derde vrouw Elisabeth van Valois. Filips II, de zoon van Karel V, was eerst getrouwd met Maria van Portugal (overleden op 12 augustus 1545) en Mary “Bloody Mary” Tudor (overleden op 17 november 1558). In 1559 trouwde hij met de 14-jarige dochter van de Franse koning Hendrik II, Elisabeth van Valois.

Toen Isabella nog maar twee jaar oud was overleed op 3 oktober 1568 haar moeder.

In 1570 trouwde haar vader voor de vierde maal, nu met zijn 22 jaar jongere nichtje Anna van Oostenrijk, de oudste dochter van keizer Maximiliaan II, de oudste zoon van Ferdinand I van het Heilige Roomse Rijk en een neef van Karel V van het Heilige Roomse Rijk.

Isabella speelde voor het eerst een politieke rol in 1593, toen zij door haar vader als kleindochter van koning Hendrik II van Frankrijk naar voren werd geschoven als pretendent voor de Franse troon, omdat daar de protestant Hendrik IV van Frankrijk aan de macht dreigde te komen.

 

Albrecht van Oostenrijk Albrecht van Oostenrijk

 

Koning Filips II koos Albrecht van Oostenrijk als echtgenoot voor zijn dochter Isabella. Albrecht was een van de vele zonen van keizer Maximiliaan II en Maria van Spanje. Hij was dus een jongere broer van Anna van Oostenrijk, de tweede vrouw van Filips II. Op zijn achttiende werd Albrecht tot kardinaal benoemd.

Als bruidsschat kregen de aanstaande echtgenoten door de Akte van Afstand op 6 mei 1598 de Nederlanden cadeau. In de praktijk waren dit alleen de Zuidelijke Nederlanden aangezien de Noordelijke Nederlanden de Spaanse vorst sinds 1581 niet meer erkenden.

Omdat Albrecht ook kardinaal was moest er pauselijke toestemming voor het huwelijk komen. Die kwam er ook en op 13 juli 1598 nam hij ontslag uit het College van Kardinalen. Op 14 september vetrok Albrecht naar Spanje, niet wetende dat Filips II de dag ervoor op 13 september 1598 was overleden. Door het overlijden van Filips II werd het huwelijk een jaar uitgesteld. Op 18 april 1599 trouwden ze in Ferrara.

Er waren wel strenge voorwaarden aan het huwelijk verbonden: zo zouden de Nederlanden weer onder een Spaanse vorst komen als het echtpaar kinderloos zou overlijden en mochten eventuele kinderen alleen met toestemming van de Spaanse koning trouwen en moesten de eventuele dochters met Spaanse prinsen trouwen.

Zij en Ferdinand kregen drie kinderen – Philipp, Albert en Anna Mauritia – die echter allen jong stierven.

Albrecht en Isabella werden enthousiast ontvangen door de bevolking van de zuidelijke Nederlanden waar zij erg geliefd waren, hoewel zij geen godsdienstvrijheid toestonden en vrijhandel afschaften.

Zij namen hun intrek in het Paleis op de Koudenberg in Brussel.

In 1605 gaven Albrecht en Isabella de opdracht om een basiliek te bouwen in het bedevaartsoord Scherpenheuvel.

In 1609 slaagde Albrecht erin een bestand te sluiten met de opstandelingen in het Noorden, waarvoor hij Ambrosio Spinola naar Rotterdam had gestuurd. De onderhandelingen vonden plaats op 31 januari 1608 op de locatie van de Rotterdamse admiraliteit. Dit bestand zou twaalf jaar standhouden, het zgn. Twaalfjarig Bestand. Deze twaalf jaren waren voor Albrecht en Isabella gelukkige jaren: ze verbleven veel op hun buitenverblijven Tervuren en Mariemont, waar ze hun favoriete sport, de jacht, beoefenden.

Onder hun beleid recupereerden de Zuidelijke Nederlanden zeer snel van de oorlog en brak een periode aan van diplomatieke, artistieke en economische bloei.

In 1611 voerden zij een Eeuwig Edict in: hierin werden de familienamen vastgelegd en werden kerken verplicht doop-, huwelijk- en overlijdensregisters aan te leggen. Hier maken eeuwen later genealogen dankbaar gebruik van.

Vooral Isabella was populair onder de bevolking: de wat verlegen en soms in de omgang wat stijve Albrecht minder. Albrecht leed de laatste jaren van zijn leven aan jicht en weigerde om die reden zijn broer keizer Matthias op te volgen.

Toen Albrecht op 13 juli 1621 in Brussel overleed, liep ook het Twaalfjarig Bestand af en kwamen de Zuidelijke Nederlanden weer onder direct Spaans bestuur. Het was aanvankelijk de bedoeling geweest dat het Bestand op een definitieve vrede zou uitlopen. Er waren echter enkele diepgaande meningsverschillen tussen de Nederlandse Republiek en de Spaanse regering, die onoplosbaar bleken te zijn en ertoe leidden dat in 1621 de vijandigheden weer zouden worden hervat.

Albrecht werd als vorst van de Zuidelijke Nederlanden opgevolgd door koning Filips IV, die de inmiddels overleden Filips III was opgevolgd als koning van Spanje. Deze liet Isabella veel minder bevoegdheden. Zij wilde terug naar Spanje, naar het klooster Monasterio de las Descalzas Reales. Dit werd haar echter niet toegestaan en ze bleef tegen haar zin in Brussel als landvoogdes. Ze trad wel toe tot de orde der Clarissen en de laatste jaren van haar leven bracht ze door in een Vlaams klooster.

in 1633, dus vlak na Frederik Hendrik’s succesvolle veldtocht langs de Maas, probeerde ze nog om buiten de vorst om vredesbesprekingen met de Noordelijke Nederlanden in gang te zetten. Dit mislukte en Isabella overleed kort erna op 1 december 1633, vandaag dus precies 375 jaar geleden. Ze was 67 jaar.

 

Graftombe Isabella

De graftombe van Isabella in de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele in Brussel

 

Ze werd, net als haar overleden echtgenoot, bijgezet in de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele in Brussel.

Haar habijt is bewaard gebleven, evenals documenten en haar door Rubens geschilderde portret.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s