Evangelista Torrichelli Evangelista Torrichelli

Vandaag, woensdag 15 oktober 2008, is het precies 400 jaar geleden dat op 15 oktober 1608 in Faenza (Ravenna) de Italiaanse wis- en natuurkundige en ontdekker van het vacuüm en de barometer, Evangelista Torricelli, werd geboren.

Hij interesseerde zich sterk voor het nieuwe Copernicaanse wereldbeeld en schreef er met de 44 jaar oudere Galileo Galilei (1564-1642) over. Toen deze echter in 1633 onder druk kwam te staan van de Inquisitie, achtte Torricelli het wijzer zich voortaan met de veiliger wiskunde te bemoeien.

Door zijn werk aan “Opera geometrica“ en “De motu gravium” kwam hij rond 1640 opnieuw in contact met Galilei en werd voor enige maanden zijn assistent. Toen Galilei in 1642 stierf, werd Torricelli benoemd als diens opvolger als hofwiskundige van de Groothertog Ferdinand van Toscane.

In zijn wiskundige werk hield Torricelli zich onder andere bezig met infinitesimalen wat in het verlengde lag van het werk dat o.a. Johannes Kepler, die al aan deze vroege vorm van calculus hadden gedaan, en dat door de latere tijdgenoten Newton (1643–1727) en Leibniz (1646–1716) verder zou uitgewerkt worden om systematisch te kunnen worden gebruikt.

Het bekendst is Torricelli echter geworden als de uitvinder van de barometer en het vacuüm. Hij deed experimenten met buizen gevuld met kwik en kon later zien dat er inderdaad zoiets als een vacuüm ontstond. Dit was in zijn tijd ronduit ongehoord omdat Aristoteles beweerd had dat een vacuüm een logische tegenstrijdigheid inhield, de “Horror vacui” of “de angst voor het lege”, omdat de natuur de leegte schijnt te verafschuwen en bijvoorbeeld op een plekje onbedekte grond al gauw planten zal laten verschijnen en een leeggezogen vat zich onmiddellijk weer zal vullen met lucht.

Torricelli stond hiermee aan de wieg van een aantal takken van wetenschap, onder andere de meteorologie.

Hij bedacht ook de Wet van Torricelli, een wet uit de vloeistofdynamica, die zegt dat wanneer in een reservoir onder invloed van de zwaartekracht (g) vloeistof uit een lager gelegen opening stroomt, de uitstroomsnelheid (v) waarmee de vloeistof uit die opening stroomt, evenredig is met de vierkantswortel uit het verval (h).

Wet van Torricelli Wet van Torricelli

Evangelista Torricelli overleed op slechts 38-jarige leeftijd in Florence op 25 oktober 1647, aan de tyfus. De belofte die hij op zijn sterfbed afdwong om al zijn werk spoedig te publiceren, werd niet ingelost en een deel van zijn werk zag pas in 1919 het daglicht.

Een inmiddels verouderde maar nog veel gebruikte eenheid van druk is naar hem genoemd: de “torr” die overeenkomt met een millimeter kwik of millimeter kwikkolom (mm Hg of mmHg). In de geneeskunde wordt de bloeddruk ook tegenwoordig nog algemeen in mm Hg (millimeter kwik) uitgedrukt.

De reden dat kwik gebruikt wordt, is dat het veel zwaarder is dan andere vloeistoffen. De kolom om de druk te meten kan daardoor veel korter zijn.

De asteroïde 7437 Torricelli is naar hem genoemd.

 

Andreas Vesalius Andreas Vesalius

Precies 44 jaar voor de geboorte van Evangelista Torricelli en vandaag precies 444 jaar geleden overleed op 49-jarige leeftijd in Zakynthos (Griekenland) op 15 oktober 1564 de Vlaams arts en anatoom Andreas Vesalius die op 31 december 1514 in Brussel als Andries van Wesel werd geboren.

Vesalius’ vader was apotheker in dienst van Keizer Karel en zijn grootvader geneesheer in dienst van keizer Maximilaan I.

Vesalius kreeg een klassieke opleiding in Leuven, waar hij vooral in Latijn en Grieks onderwezen werd. Tijdens deze vijfjarige opleiding kreeg Vesalius al interesse voor de anatomie. Zo zou hij al op deze leeftijd bezig zijn geweest met de ontleding van kleine dieren.

Na een onenigheid met zijn hoogleraar in Leuven, vertrok Vesalius naar Padua, waar de renaissance al verder was doorgedrongen, en de stand van de geneeskunde hoger was dan die in de Nederlanden. Hier werd hij ook in de gelegenheid gesteld om anatomisch onderzoek te doen op de lichamen van terdoodveroordeelden.

Galenus Galenus

In 1543 bracht hij de "De Humani Corporis Fabrica" uit, een boek met gedetailleerde tekeningen van Italiaanse kunstenaars. In de tweede druk van de Fabrica beschreef Vesalius zelfs een tweehonderdtal fouten van de beroemde Grieks/Romeinse arts Galenus, en toonde hij aan dat deze zich had gebaseerd op de sectie van dieren, en niet van mensen. Nadat de Fabrica afgerond was, kreeg hij veel kritiek over zich heen van de Galenus-aanhangers.

Gelukkig bestond Gaia in de 16de eeuw nog niet want zij zouden niet kunnen lachen met de werkwijze van Vesalius. Bij vivisectie op dieren werden deze vastgebonden en terwijl zij nog leefden werd op hen sectie verricht. Op deze wijze vond Vesalius onder meer dat het doorsnijden van het ruggenmerg verlammingsverschijnselen met zich meebracht, en dat het doorsnijden van bepaalde zenuwen verstomming veroorzaakte, een daarna veel gebruikte methode om het geschreeuw van de onverdoofde verminkte dieren te voorkomen.

Later werd Vesalius de lijfarts van Keizer Karel V en na diens abdicatie van zijn zoon Filips II. Vanwege zijn grote medische kennis was hij geliefd bij de vorsten.

Tijdens zijn werkzaamheden als praktiserend medicus trof hem uiteindelijk het noodlot. Toen hij had geconstateerd dat een van zijn patiënten, een Spaans edelman, was overleden, kreeg hij toestemming om sectie te verrichten. Maar bij opening van het lichaam kwam Vesalius tot de schokkende conclusie dat het hart nog klopte. Hij werd door de familie aangeklaagd voor moord op de edelman, maar verkreeg vrijstelling van de doodstraf van de koning. Het verhaal gaat dat hij als straf op pelgrimstocht naar Jeruzalem moest, doch dit is een omstreden verklaring voor de pelgrimstocht. Nadat hij in Palestina was geweest, voer zijn schip op het Griekse eiland Zacynthus, vermoedelijk door schipbreuk, waar hij overleed en begraven werd. Zijn graf is nooit gevonden, wat leidde tot de wildste speculaties.

Toen in 2005 De Grootste Belg werd verkozen, was Vesalius één van de 111 genomineerden. Hij eindigde in de Vlaamse versie op de zesde plaats en in de Waalse versie op de negentiende plaats.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s