Johannes Paulus I lachend De Lachende Paus

Vandaag, zondag 28 september 2008, is het precies 30 jaar geleden dat op 28 september 1978 Paus Johannes Paulus I op 65-jarige leeftijd en na een pontificaat van slechts 33 dagen in Vaticaanstad overleed aan – vermoedelijk – een hartaanval. Zijn pontificaat is het op tien na kortste in de geschiedenis van de Kerk. Het kortste was dat van Paus Urbanus VII die van 15 September 1590 tot 27 September 1590 slechts 13 dagen Paus was.

Johannes Paulus I werd als Albino Luciani geboren Forno di Canale op 17 oktober 1912. Hij werd tot Paus verkozen op 26 augustus 1978, 20 dagen na de dood van Paus Paulus VI. Hij was toen patriarch van Venetië en ontwapende iedereen door zijn beminnelijkheid waardoor hij bekend werd als de "Lachende Paus". Na zijn verkiezing voerde hij meteen een aantal wijzigingen door die het pausschap dienden te humaniseren. Zo liet hij zich niet kronen met de Tiara, de pauselijke kroon, die het symbool is van de drievoudige pauselijke macht als priester, leraar en koning.

Volgens Paul kardinaal Poupard trof zijn secretaris, de Ier John Magee, hem op de ochtend van 28 september 2008 half zittend op bed, De imitatione Christi, van Thomas a Kempis in zijn hand. Volgens een andere lezing, zou zijn huishoudster, zuster Vicenza, hem gevonden hebben. Deze lezing is door de zuster zelf bevestigd. De verschillende lezingen over de lijkvinding, hebben bijgedragen tot de speculaties over de doodsoorzaak van Johannes Paulus. Volgens deze lezing zou hij evenmin De imitatione, maar gewoon wat papieren in zijn hand gehouden hebben. Diego Lorenzo, de particulier secretaris van de Paus bevestigde in een later interview dat de Paus in bed gevonden was, met in zijn hand wat aantekeningen uit Luciani’s tijd in Vittorio Veneto, die hij had willen gebruiken voor zijn eerstvolgende Angelus-toespraak.

Meteen na zijn dood ontstonden er speculaties over de doodsoorzaak. De lijfarts van de Paus, dokter Renato Buzzonetti, stelde vast dat de Paus was overleden aan een hartinfarct. In het publieke debat werd gevraagd om autopsie. Il Corriere della Sera, één van de grootste kranten van Italië, vroeg twee dagen na Lucinani’s dood zelfs openlijk om een lijkschouwing. Het College van kardinalen, dat inmiddels bijeen gekomen was, vroeg vervolgens twee teams van deskundigen om nader advies. Op 2 oktober kwamen de kardinalen bijeen om de adviezen te bespreken. Twee artsen adviseerde tegen een autopsie, omdat de doodsoorzaak immers al was vastgesteld. Bovendien was het lichaam inmiddels gebaselmd, hetgeen een betrouwbare schouwing onmogelijk zou maken. Een patholoog-anatoom adviseerde vóór een lijkschouwing, omdat de doodsoorzaak niet zonder nader onderzoek zou kunnen worden vastgesteld. Niettemin besloot het College van kardinalen, na een stemming, in overgrote meerderheid geen toestemming te geven voor een autopsie, omdat dit voeding zou kunnen geven aan de inmiddels ontstane geruchten over de mogelijk niet-natuurlijke doodsoorzaak van de Paus.

Het uitblijven van een lijkschouwing voedde ironisch genoeg de speculaties dat hij zou zijn vergiftigd. Deze speculaties werden ook gevoed door geruchten dat hij van plan zou zijn geweest, op te treden tegen een Vaticaans bankschandaal en vele machtige mensen binnen het Vaticaan zou willen herbenoemen en/of laten overplaatsen. Deze theorie is vooral uitgewerkt in het boek van David Yallop. Volgens hem hadden meerdere personen motieven om hem te vermoorden, zoals bisschop Paul Marcinkus, de beheerder van de Vaticaanse bank Istituto per le Opere Religiose (IOR), Licio Gelli, leider van de vrijmetselaarsloge P2, en Michele Sindona en Roberto Calvi vanwege het bankschandaal Sindona en Calvi zijn echter later vermoord, waarschijnlijk door de maffia. Wel vast is komen te staan dat Marcinkus betrokken was bij tal van dubieuze bancaire handelingen, waarbij ook de maffia betrokken was. Ook was hij – in 1971 – betrokken bij de verkoop van de diocesane bank van Venetië aan Michele Sindona. Luciani was hierover zeer ontstemd. Yallop voert daarnaast als motief aan zijn vermoeden dat Johannes Paulus wilde breken met het in de encycliek Humanae Vitae uiteengezette beleid met betrekking tot anticonceptie. Volgens Yallop zou de paus van mening zijn geweest dat anticonceptie, gelet op de overbevolking en de enorme kindersterfte, toegestaan moest worden. Deze mogelijke opvatting van Luciani zou op groot verzet binnen de Curie zijn gestuit. Bewijzen voor moord zijn overigens nergens geleverd. De film “The Godfather III” van Francis Ford Coppola thematiseert de dood van deze paus.

Joannes Paulis I Graf

Het graf van Joannes Paulus I

Op 26 augustus 2002, de vierentwintigste verjaardag van Luciani’s verkiezing tot paus, kondigde Vincenzo Savio, bisschop van Belluno Feltre aan dat het proces voor de zaligverklaring van Paus Johannes I was begonnen op lokaal niveau. Op 11 november 2006 werd het lokale proces afgerond en werd het dossier overgedragen aan de Pauselijke Congregatie voor de Heilig- en Zaligsprekingsprocessen. Aan de eis dat aan een kandidaat zalige een wonder moet kunnen worden toegeschreven is inmiddels voldaan. Een man uit het Zuid-Italiaanse Puglia genas volgens artsen en theologen op medisch onverklaarbare wijze van een tumor op voorspraak van Johannes Paulus I.

 

Joannes Paulus II 1978 Joannes Paulus II in 1978

En ook vandaag is het precies 50 jaar geleden dat op 28 september 1958 de opvolger van Paus Joannes Paulus I, de Poolse Karol Wojtyła, tot bisschop van Krakau werd gewijd. Op 4 juli 1958 was hij al tot hulpbisschop van Krakau benoemd en op 28 september 1958 werd hij gewijd tot bisschop door de apostolisch administrator van Krakau, aartsbisschop Eugeniusz Baziak van het Lviv. Op 13 januari 1964 werd hij aartsbisschop van Krakau. Op 26 juni 1967 werd hij door Paus Johannes XXIII benoemd tot kardinaal.

Johannes Paulus II werd op 16 oktober 1978 – 18 dagen na de dood van Joannes Paulus I – tot Paus gekozen. Hij was de allereerste niet-Italiaanse paus in 455 jaar sinds de Nederlandse Adriaan Florenszoon Boeyens van 9 januari 1522 tot zijn dood op 14 september 1523 als Paus Adrianus VI aan het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk stond.

Johannes Paulus II bleef Paus tot aan zijn dood op 2 april 2005. Hij was Paus gedurende 26 jaar 5 maanden en 18 dagen, dat is het op één na langste. Het langste pontificaat ooit was dat van Pius IX die van 16 juni 1846 tot 7 februari 1878 gedurende 31 jaar 7 maanden en 23 dagen Paus was.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s